Wynajem rusztowań czy własny komplet? Rachunek dla firmy wykonawczej

Decyzja „wynajmować czy kupić własne rusztowanie” rzadko rozstrzyga się przy kalkulatorze. Zwykle rozstrzyga się na budowie: wchodzi kontrakt na elewację, ktoś przelicza koszt najmu przez trzy miesiące, mnoży przez liczbę zleceń w sezonie i wychodzi mu, że komplet zwróci się w rok. Ten rachunek prawie zawsze pomija połowę kosztów — tę część, która nie trafia na jedną fakturę, tylko rozkłada się na dwadzieścia pozycji rozrzuconych po roku obrotowym.

Ten tekst nie jest o tym, że wynajem jest lepszy od zakupu. Jest o tym, jak policzyć jedno i drugie tak, żeby porównanie miało sens. Jeśli prowadzisz firmę budowlano-remontową i zastanawiasz się, czy zamrażać kapitał we własnym sprzęcie, potrzebujesz pełnego kosztu posiadania, a nie ceny katalogowej kompletu. Poniżej rozbieramy ten koszt na części i pokazujemy, w jakim modelu pracy własny park zaczyna się bronić.

Kwestię stanu technicznego sprzętu nowego kontra używanego celowo zostawiamy z boku — to osobny temat, opisany szerzej we wpisie o tym, czy opłaca się kupić rusztowanie nowe czy używane. Tutaj rozmawiamy o modelu finansowania i o organizacji pracy.

Co naprawdę składa się na koszt własnego rusztowania

Zakup kompletu to zwykle jedyna pozycja, którą firmy liczą dokładnie. Reszta pojawia się później i w rozproszeniu, dlatego bywa niedoszacowana — a dopiero jej suma daje realną stawkę za metr kwadratowy własnego rusztowania.

Zakup kompletu

Kupujesz nie „rusztowanie”, tylko konkretną liczbę ram, stężeń, podestów, poręczy, pionów komunikacyjnych, stopek regulowanych, kotew i podstawek. Do tego dochodzą elementy, o których łatwo zapomnieć na etapie zakupu, a bez których konstrukcja nie przejdzie odbioru: daszki ochronne, bortnice, siatki lub plandeki, konsole poszerzające przy gzymsach i balkonach. Komplet policzony „na czystą ścianę” i komplet policzony na realny obiekt z cokołem, wykuszem i wystającym dachem to dwie różne kwoty.

Magazyn i plac

Rusztowanie zajmuje miejsce także wtedy, gdy nie pracuje. Komplet na kilkaset metrów kwadratowych to kilka ton stali, które muszą stać na utwardzonym, ogrodzonym placu, najlepiej pod zadaszeniem — elementy leżące bezpośrednio na gruncie korodują szybciej i szybciej tracą wartość. Do tego dochodzi obsługa: ktoś musi je wydać, przyjąć, policzyć i posegregować. Jeśli wynajmujesz plac, jest to konkretny czynsz ponoszony przez dwanaście miesięcy w roku, także zimą.

Transport między budowami

To pozycja, która najczęściej wywraca kalkulację. Rusztowanie trzeba zawieźć i po zakończeniu prac zabrać — w terminie, który narzuca harmonogram, a nie dostępność ludzi. Przy większych kompletach mówimy o kilku kursach w jedną stronę, a rozładunek wymaga sprzętu albo dodatkowych rąk. Firmy, które kupiły komplet bez pomysłu na logistykę, kończą na doraźnym zlecaniu transportu na zewnątrz, czyli po najwyższych stawkach. Własny zestaw z HDS rozwiązuje problem, ale to kolejny środek trwały z przeglądami i kierowcą.

Przeglądy, konserwacja i ubytki

Elementy zużywają się przewidywalnie — korozja, wytarcie podestów, zużycie zamków i haków — oraz nieprzewidywalnie: wygięta rama po nieudanym rozładunku, pęknięta sklejka, urwana blokada. Każdy uszkodzony element trzeba wycofać z obiegu i zastąpić, a przy starszych systemach bywa to trudne, bo nie każdy element pasuje do każdego systemu.

Osobna pozycja to elementy, które po prostu znikają. Drobnica — stopki, złącza, sworznie, poręcze — rozchodzi się po budowach i po latach zaczyna brakować akurat tego jednego elementu, który zamyka kondygnację. Wypożyczalnie prowadzą ilościowe rozliczenie każdego wydania i zwrotu właśnie dlatego, że bez tego park topnieje; w prasie inżynierskiej opisano, jak wygląda rozliczanie wynajmu deskowań i rusztowań w praktyce magazynowej. Firma z jednym kompletem rzadko wdraża taki reżim i orientuje się, ile jej ubyło, dopiero przy inwentaryzacji.

Ubezpieczenie

Rusztowanie stojące na obiekcie może wyrządzić szkodę osobie trzeciej — przechodniowi, samochodowi, sąsiedniej elewacji. Odpowiedzialność cywilna spada na tego, kto konstrukcję postawił i eksploatuje. Jeśli sprzęt jest twój, ubezpieczasz go sam, a suma gwarancyjna musi odpowiadać skali obiektów, na których pracujesz. To kolejny koszt stały, niezależny od liczby metrów postawionych w danym roku.

Kapitał zamrożony w sprzęcie, który stoi

Najbardziej niedoceniana pozycja. Pieniądze wydane na komplet przestają być dostępne na kaucje, wadia, materiał pod kolejny kontrakt czy pokrycie luki między fakturą a przelewem. W branży z długimi terminami płatności płynność bywa cenniejsza niż środek trwały. A rusztowanie między kontraktami nie zarabia — leży na placu i traci na wartości.

Zsumuj to wszystko i podziel przez liczbę metrokwadratodni, które realnie postawisz w roku. Dopiero ta liczba jest porównywalna ze stawką wypożyczalni. U większości firm remontowych wychodzi ona znacznie wyżej niż intuicyjne „przecież mam to za darmo, bo już kupiłem”.

Komplet, który zawsze jest o jeden obiekt za mały

Drugi problem własnego parku jest organizacyjny, nie księgowy. Komplet kupujesz pod obiekt, który masz teraz. Kolejny jest inny — wyższy o dwie kondygnacje, dłuższy o dwadzieścia metrów, z podcieniem, z dachem wystającym poza lico ściany, z przejściem nad wejściem do klatki.

W efekcie własny komplet niemal zawsze okazuje się albo za mały, albo niedopasowany. Masz wtedy trzy wyjścia i żadne nie jest tanie. Możesz dokupić brakujące elementy, czyli powiększyć zamrożony kapitał pod jedno zlecenie. Możesz postawić rusztowanie na części elewacji i przestawiać je etapami, co wydłuża roboty i mnoży odbiory. Albo dobrać brakujący zakres z zewnątrz — a łączenie elementów różnych systemów jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy przewiduje to dokumentacja techniczno-ruchowa producenta.

Wynajem zdejmuje ten problem, bo skalę dobiera się do obiektu, a nie obiekt do posiadanego kompletu. Przy typowej robocie elewacyjnej, ociepleniowej czy dekarskiej dostajesz dokładnie tyle metrów rusztowania elewacyjnego, ile zabudowuje ścianę, wraz z pionami komunikacyjnymi, daszkami i zabezpieczeniem siatką tam, gdzie jest potrzebne. Przy nietypowej geometrii dobiera się inny system, a nie naciąga ten, który akurat stoi na placu.

Uprawnienia i brygada montażowa jako koszt stały

Kupno kompletu to połowa decyzji. Druga połowa dotyczy ludzi, bo rusztowania nie stawia się „siłami własnymi z ekipy”.

Montaż, demontaż i przebudowa rusztowań to prace, do których wykonawca musi skierować osoby z odpowiednimi kwalifikacjami. Uprawnienia montażysty rusztowań uzyskuje się po szkoleniu i egzaminie przed komisją, a potwierdzeniem jest świadectwo i wpis do książki operatora — system prowadzony przez Sieć Badawczą Łukasiewicz – Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego (IMBiGS). Osobno wymagane są aktualne badania lekarskie dopuszczające do pracy na wysokości powyżej 3 m oraz instruktaż na konkretny typ rusztowania, zgodny z instrukcją producenta. Prasa branżowa zebrała te wymagania w jednym miejscu — przy doborze sprzętu warto sprawdzić, jakie są wymagane uprawnienia do montażu i eksploatacji rusztowań.

Dla firmy wykonawczej rachunek jest prosty: albo utrzymujesz własną brygadę montażową, albo nie ma kto stawiać twojego sprzętu. A brygada to koszt stały — monterzy muszą mieć pracę przez cały rok, nie tylko w miesiącach z elewacjami, a ich uprawnienia i badania trzeba odnawiać. Kiedy portfel zleceń chudnie, koszt zostaje, a przychód z ich pracy nie.

Przy wynajmie z montażem ten koszt jest zmienny i przypisany do konkretnego zlecenia. Płacisz za montaż i demontaż wtedy, gdy realnie się odbywają, na obiekcie, który masz w kontrakcie. Twoi ludzie w tym czasie robią to, na czym firma zarabia marżę — tynk, ocieplenie, dach — zamiast składać konstrukcję.

Odpowiedzialność właściciela za stan i dokumentację sprzętu

Rusztowanie to nie narzędzie, które można wrzucić do pace i zapomnieć. To konstrukcja, której eksploatacja jest uregulowana, a odpowiedzialność za jej stan techniczny idzie za właścicielem i za wykonawcą robót.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401) wymaga między innymi, żeby rusztowanie było użytkowane dopiero po odbiorze przez kierownika budowy lub uprawnioną osobę, potwierdzonym wpisem do dziennika budowy albo protokołem, oraz żeby było sprawdzane okresowo — nie rzadziej niż raz w miesiącu — a także każdorazowo po silnym wietrze, opadach, działaniu innych czynników stwarzających zagrożenie i po przerwie roboczej dłuższej niż 10 dni. Pełny tekst znajdziesz w bazie ISAP przy pozycji Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401.

Do tego dochodzi dokumentacja samego sprzętu: instrukcja montażu i użytkowania producenta, certyfikaty i deklaracje zgodności, a przy konstrukcjach nietypowych — projekt techniczny. Kiedy sprzęt jest twój, ten komplet papierów jest twoim obowiązkiem: musisz go mieć, aktualizować i okazać przy kontroli. Kiedy rusztowanie jest wynajęte wraz z montażem, dokumentację systemu dostarcza właściciel sprzętu, a odbiór po montażu odbywa się na budowie, zanim ekipa wejdzie na pomosty.

Warto o tym pamiętać także dlatego, że rusztowania należą do częściej kontrolowanych obszarów na budowach — materiały pomocnicze publikuje Państwowa Inspekcja Pracy w Niezbędniku BHP.

Powyższe ma charakter informacyjny. Odbiór techniczny rusztowania, dopuszczenie do użytkowania i prowadzenie dokumentacji leżą po stronie osób posiadających wymagane uprawnienia — nie zastępuj tego materiałem z bloga.

Kiedy własny sprzęt zaczyna się bronić, a kiedy nie

Nie ma jednego progu, po przekroczeniu którego zakup staje się opłacalny — i każdy, kto podaje taki próg w miesiącach, upraszcza za bardzo. Jest natomiast mechanizm, który warto zrozumieć, bo pozwala policzyć własny przypadek.

Kluczowa jest stopa wykorzystania parku: jaki procent dni w roku twój komplet realnie stoi na obiekcie i zarabia. Koszty stałe — plac, ubezpieczenie, konserwacja, kapitał, ludzie — biegną cały rok niezależnie od tego, czy sprzęt pracuje. Sprzęt wykorzystywany przez pół roku kosztuje na dzień pracy dwa razy więcej niż ten sam sprzęt pracujący bez przerwy.

Drugi czynnik to powtarzalność obiektów. Ten sam zestaw obsłuży budowę po budowie bez dokupowania tylko wtedy, gdy kolejne zlecenia mają podobną wysokość, geometrię i powierzchnię. Firma, która raz robi blok, raz halę, a raz kamienicę z wykuszami, przy każdym zleceniu odkrywa, że czegoś brakuje.

Trzeci to ciągłość pracy brygady montażowej — bez zajęcia dla monterów poza montażem płacisz za gotowość. Czwarty to rozrzut geograficzny: im dalej od bazy pracujesz, tym większy udział transportu w koszcie i tym mniej sensu ma wożenie kompletu przez pół województwa.

Wniosek: własny park broni się u firm z powtarzalnym, gęsto obłożonym portfelem robót elewacyjnych w jednym regionie i z brygadą pracującą cały rok. Przy portfelu nierównym, sezonowym albo rozrzuconym po różnych typach obiektów lepiej wypada wynajem — nie dlatego, że stawka dzienna jest niska, tylko dlatego, że w miesiącach bez roboty nie płacisz nic. Wiele firm kończy na modelu mieszanym: mały własny zestaw na drobne, powtarzalne prace i wynajem na wszystko powyżej. To rozsądne, pod warunkiem że mały zestaw naprawdę zostaje mały.

Co obejmuje wynajem rusztowań z montażem

Wynajem rusztowań dla firm występuje w dwóch wariantach i różnica między nimi jest zasadnicza dla twojego rachunku. W wariancie „sam sprzęt” dostajesz elementy na plac i wszystko inne robisz sam — transport, montaż, odbiór, demontaż, a także odpowiadasz za braki i uszkodzenia. W wariancie z montażem kupujesz usługę, nie towar. URB Budex pracuje w tym drugim modelu.

• Transport z magazynu na budowę i z powrotem — własnym taborem, z HDS, w terminie ustalonym w umowie, bez organizowania przewozu na własną rękę.
• Montaż przez uprawnioną brygadę — konstrukcja stawiana zgodnie z instrukcją producenta systemu, z pionami komunikacyjnymi, poręczami, bortnicami i zabezpieczeniami przewidzianymi dla danego obiektu.
• Odbiór po montażu — przekazanie konstrukcji wraz z dokumentacją systemu, tak żeby kierownik budowy mógł przeprowadzić odbiór i dopuścić rusztowanie do pracy.
• Serwis w trakcie najmu — reakcja na uszkodzenia, uzupełnienie elementów, przebudowa lub przestawienie, jeśli zmienia się front robót.
• Demontaż — zdjęcie konstrukcji i wywiezienie elementów po zakończeniu prac, bez angażowania twoich ludzi.

Każdy z tych punktów to koszt, który przy własnym sprzęcie ponosisz i tak — tylko rozproszony i trudniejszy do wyceny na etapie ofertowania. Przy wynajmie z montażem trafia on do jednej pozycji kosztorysu, którą wpisujesz do oferty dla inwestora bez zgadywania.

Warunki współpracy: firmy, 14 dni, umowa, faktura

Model handlowy URB Budex warto znać, zanim wyślesz zapytanie.

• Wyłącznie klienci firmowi. Wynajmujemy przedsiębiorcom — wykonawcom, generalnym wykonawcom, zarządcom nieruchomości i wspólnotom. Osób prywatnych nie obsługujemy.
• Minimalny okres najmu 14 dni. To warunek handlowy wynikający z tego, że każde zlecenie obejmuje transport i montaż — przy krótszych okresach rachunek przestaje mieć sens dla obu stron.
• Umowa i faktura VAT. Zakres, terminy, odpowiedzialność za elementy i warunki przedłużenia najmu są opisane w umowie, a rozliczenie odbywa się na fakturę.
• Bezpłatna wycena w 1–2 dni robocze. Do wstępnej kalkulacji potrzebujemy lokalizacji, wysokości obiektu i planowanego terminu rozpoczęcia; im więcej szczegółów o geometrii i zakresie prac, tym dokładniejsza wycena.
• Termin montażu ustalamy przy potwierdzeniu zamówienia. Liczy się od potwierdzenia, nie od pierwszego telefonu — dlatego przy napiętym harmonogramie warto wysłać zapytanie z wyprzedzeniem.

Firma działa od 2008 roku, ma na koncie 1200 budów i 450 000 m² postawionych rusztowań, zatrudnia 20 monterów, pracuje na sprzęcie z certyfikatami IMBiGS i posiada ubezpieczenie OC. Sprzęt dowozimy własnym transportem z HDS — obsługujemy rejon Puław i Lublina, a także Radom oraz Warszawę.

Jak przewidzieć koszt przy dłuższym najmie

Przy najmie liczonym w miesiącach trzeba rozumieć, z czego składa się faktura, bo dopiero wtedy da się nią zarządzać. Koszt rozbija się na trzy części o różnym charakterze.

Montaż i demontaż to koszt jednorazowy, naliczany za powierzchnię konstrukcji, niezależny od tego, jak długo rusztowanie stoi. Transport to również koszt jednorazowy, zależny od odległości od magazynu i liczby kursów. Czynsz najmu jest jedyną częścią rosnącą z czasem — nalicza się go za metr kwadratowy na dobę. Przy schodniach rusztowaniowych jednostką bywa poziom na dobę zamiast metra kwadratowego.

Im dłuższy najem, tym mniejszy udział kosztów jednorazowych i tym niższy efektywny koszt dnia. Przy najmach wielomiesięcznych stawki dobowe są zwykle korzystniejsze niż przy krótkich, dlatego opłaca się podać realny, a nie optymistyczny termin zakończenia robót już w zapytaniu. Jednostki rozliczeniowe i aktualne stawki znajdziesz w cenniku wynajmu rusztowań; kwota zawsze wynika z wyceny pod obiekt.

W praktyce koszt podnoszą trzy rzeczy i wszystkie trzy da się częściowo kontrolować:

1. Przestoje. Rusztowanie stoi i nalicza czynsz także wtedy, gdy nikt na nim nie pracuje — bo czeka na dostawę materiału, na decyzję inwestora albo na pogodę. Realistyczny harmonogram robót to najtańszy sposób na obniżenie rachunku.
2. Przedłużenie frontu robót. Każdy tydzień poślizgu to kolejne dni czynszu. Warto z góry ustalić w umowie zasady przedłużenia najmu, żeby nie negocjować ich pod presją terminu.
3. Zmiany zakresu. Dostawienie sekcji nad wejściem, poszerzenie o konsole przy gzymsie, przestawienie konstrukcji na drugą ścianę — każda taka zmiana oznacza dodatkowy przyjazd brygady i przebudowę. Im pełniejszy opis obiektu na etapie wyceny, tym mniej takich niespodzianek.

Zakup własnego kompletu a wynajem z montażem

Zestawienie porównuje oba modele po kryteriach, które widać w kosztorysie i w kalendarzu firmy.

Najprostszy sposób na rozstrzygnięcie sporu „kupić czy wynająć” to zestawić pełny koszt posiadania z wyceną pod konkretną budowę z twojego kalendarza. Podaj lokalizację, wysokość obiektu i planowany termin, a przygotujemy bezpłatną kalkulację z rozbiciem na montaż, demontaż, transport i czynsz najmu — formularz wyceny albo telefon 661 622 702, pn–pt 7:00–17:00.